Gerçek Vakalar ve Emsal Kararlar

Olay

Yurt dışında yaşayan müvekkilimiz, estetik amaçlı burun ameliyatı olmak üzere Türkiye’deki bir sağlık kuruluşuna başvurdu. İlk operasyonun ardından beklenen estetik ve fonksiyonel sonuca ulaşılamaması üzerine ikinci bir operasyon gerçekleştirildi. Buna rağmen hem estetik görünüm hem de sağlık açısından yaşanan sorunlar devam etti.

Müvekkilimiz daha sonra yaşadığı ülkede farklı uzman hekimlere başvurdu. Yapılan değerlendirmelerde burnun yeniden yapılandırılmasını gerektiren ciddi sorunların bulunduğu tespit edildi. Bunun üzerine maddi ve manevi zararların tazmini talebiyle dava açıldı.

Yargılama Süreci

İlk derece mahkemesi sürecinde farklı uzmanlık alanlarından oluşturulan bilirkişi heyetleri tarafından çok sayıda rapor düzenlendi.

Hazırlanan raporların tamamında yaşanan olumsuzlukların tıbbi komplikasyon kapsamında değerlendirilmesi gerektiği ve hekime kusur yüklenemeyeceği yönünde görüş bildirildi. Bu raporlar doğrultusunda ilk derece mahkemesi davayı reddetti.

İstinaf mahkemesi de aynı gerekçeleri benimseyerek kararı onadı. Dosya bunun üzerine temyiz edilerek Yargıtay’a taşındı.

Yargıtay’ın Değerlendirmesi

Yargıtay, dosyayı yalnızca tıbbi kusur açısından değerlendirmemiş; estetik ameliyatların hukuki niteliğini esas alarak önemli tespitlerde bulunmuştur.

• Estetik ameliyatlar, klasik tedavi sözleşmelerinden farklı olarak eser sözleşmesi niteliği taşıyabilir.
• Eser sözleşmesinde yüklenici, yalnızca gerekli özeni göstermekle değil, taraflarca kararlaştırılan sonucu meydana getirmekle de yükümlüdür.
• Estetik operasyonlarda amaç, tarafların üzerinde anlaştığı estetik sonucun sağlanmasıdır.
• Sonucun elde edilememesi hâlinde yalnızca hekimin kusurlu olup olmadığı değil, meydana gelen sonucun sözleşmeye uygun olup olmadığı da değerlendirilmelidir.
• Ayıplı eser sorumluluğunda her durumda kusurun ayrıca ispatlanması aranmayabilir.
• Aydınlatılmış onam belgelerinin usulüne uygun şekilde düzenlenmesi ve hastanın gerçekten bilgilendirildiğinin ortaya konulması gerekir.

Yargıtay, dosyada kullanılan bilirkişi raporlarının yalnızca komplikasyon ve tıbbi kusur değerlendirmesi yaptığını; ancak eser sözleşmesindeki sonuç taahhüdünü ve ayıplı eser hükümlerini incelemediğini belirtti.

Bu nedenle bilirkişi raporlarının hüküm kurmaya yeterli olmadığı sonucuna varılarak yerel mahkeme kararı bozuldu.

Olay

Yurt dışında yaşayan müvekkilimiz, Türkiye’de implant tedavisi yaptırdı. Tedavinin tamamlanmasının ardından zaman içerisinde implant bölgesinde ciddi sağlık sorunları ortaya çıktı.

Yapılan değerlendirmeler sonucunda implantın ağız içerisinde bırakılmasının mümkün olmadığı anlaşıldı ve implant tamamen çıkarıldı.

Tedavi sürecinde ilave cerrahi işlemler uygulanmak zorunda kalındı. Hasta hem maddi hem de manevi zarara uğradı. Bunun üzerine meydana gelen zararların tazmini amacıyla dava açıldı.

Yargılama Süreci

Yargılama sırasında farklı uzmanlık alanlarından oluşturulan bilirkişi heyetlerinden raporlar alındı.

Hazırlanan raporlarda hekimin tıbbi uygulamalarında kusur bulunmadığı yönünde değerlendirmeler yapıldı. İlk derece mahkemesi bu raporları esas alarak davayı reddetti.

İstinaf mahkemesi de aynı gerekçeleri benimseyerek kararı onadı. Dosya bunun üzerine temyiz edilerek Yargıtay’a taşındı.

Yargıtay’ın Değerlendirmesi

Yargıtay, uyuşmazlığı yalnızca tıbbi kusur açısından ele almamış; implant uygulamasının hukuki niteliğini eser sözleşmesi hükümleri çerçevesinde değerlendirmiştir.

• Estetik ve implant uygulamaları, olayın özelliklerine göre eser sözleşmesi hükümlerine tabi olabilir.
• Eser sözleşmesinde önemli olan yalnızca hekimin gerekli özeni göstermesi değil, vaat edilen sonucun gerçekleştirilmesidir.
• Uygulanan implantın daha sonra tamamen çıkarılmak zorunda kalması, tedavinin amaçlanan sonuca ulaşmadığını gösteren önemli bir olgudur.
• Tedavinin başarısız olması hâlinde yalnızca kusur değerlendirmesiyle yetinilemez.
• Hastanın nadir de olsa ortaya çıkabilecek riskler konusunda usulüne uygun şekilde aydınlatıldığının hekim tarafından ispat edilmesi gerekir.

Yargıtay, implantın tamamen çıkarılmış olmasını ve usulüne uygun aydınlatılmış onamın ispatlanamamasını dikkate aldı.

Bu nedenlerle yerel mahkemenin davayı reddetmesi hukuka uygun bulunmadı ve karar bozuldu.

Olay

Yurt dışında yaşayan müvekkilimiz, Türkiye’de meydana gelen ağır bir trafik kazasında ciddi şekilde yaralandı.

Kaza nedeniyle uzun süre çalışamayan müvekkilimize, yaşadığı ülkedeki sosyal güvenlik sistemi kapsamında geçici iş göremezlik ödemeleri ve daha sonra malullük veya emeklilik ödemeleri yapılmaya başlandı.

Türkiye’de açılan tazminat davasında bilirkişi, bu sosyal güvenlik ödemelerini trafik kazasından doğan maddi tazminattan mahsup ederek zarar hesabı yaptı.

Yerel mahkeme de bilirkişi tarafından yapılan bu hesaplamayı esas aldı ve daha düşük miktarda tazminata hükmetti. Dosya bunun üzerine temyiz edildi.

Yargıtay’ın Değerlendirmesi

Yargıtay, bilirkişi tarafından yapılan hesaplamayı hukuka aykırı buldu.

• Trafik kazası nedeniyle mağdurun kendi sosyal güvenlik sisteminden aldığı ödemeler, kusurlu kişiyi korumak amacıyla yapılan ödemeler değildir.
• Bu ödemeler, mağdurun yıllarca çalışarak ve prim ödeyerek kazandığı sosyal güvenlik haklarının sonucudur.
• Yabancı sosyal güvenlik kurumları veya emeklilik sigortaları tarafından yapılan ödemeler, trafik kazasından doğan maddi tazminattan doğrudan mahsup edilemez.
• Aksi yöndeki bir hesaplama, mağdurun gerçek zararının eksik tazmin edilmesine neden olur.

Yargıtay bu gerekçelerle yerel mahkemenin kararını bozdu.

Olay

Hemoroid rahatsızlığı bulunan hasta, ameliyat olmak istememesine rağmen doktorun operasyonun son derece kolay geçeceği, ertesi gün normal hayatına dönebileceği ve önemli bir risk bulunmadığı yönündeki açıklamaları üzerine ameliyat olmayı kabul etti.

Operasyondan kısa süre sonra hastada şiddetli kanama meydana geldi. Hasta acil olarak hastaneye kaldırıldı, kan nakli yapıldı ve günlerce hastanede tedavi gördü.

Hasta, ameliyat öncesinde operasyonun riskleri ve olası komplikasyonları hakkında yeterince bilgilendirilmediğini ileri sürerek maddi ve manevi tazminat davası açtı.

Yargılama Süreci

İlk derece mahkemesi tarafından alınan bilirkişi raporlarında, ameliyat sonrasında meydana gelen kanamanın hemoroid cerrahisinin bilinen komplikasyonlarından biri olduğu, bu nedenle doktora tıbbi açıdan kusur yüklenemeyeceği yönünde görüş bildirildi.

Yerel mahkeme de bilirkişi raporlarını esas alarak davayı reddetti.

Dosya bunun üzerine temyiz edilerek Yargıtay incelemesine taşındı.

Yargıtay’ın Değerlendirmesi

Yargıtay, dosyayı yalnızca komplikasyon ve tıbbi kusur yönünden değerlendirmemiş; aydınlatılmış onam yükümlülüğünü esas alarak önemli tespitlerde bulunmuştur.

• Bir komplikasyonun meydana gelmiş olması tek başına hekimin sorumluluktan kurtulması için yeterli değildir.
• Hastaya, müdahalenin amacı, riskleri, olası komplikasyonları ve sonuçları operasyon öncesinde anlaşılabilir şekilde açıklanmalıdır.
• Aydınlatılmış onamın usulüne uygun şekilde alındığını ispat yükü hekime veya sağlık kuruluşuna aittir.
• Hastanın yalnızca ameliyata rıza göstermesi yeterli değildir; komplikasyonlar hakkında da bilgilendirilmiş olması gerekir.
• Dosyada hastanın komplikasyonlar konusunda aydınlatıldığına ilişkin herhangi bir belge bulunmadığı gibi, uygulanan cerrahi yöntemin o tarihte muayenehanede yapılabilecek işlemler arasında yer almadığı da tespit edilmiştir.

Bu nedenlerle Yargıtay, yalnızca komplikasyon bulunduğu gerekçesiyle davanın reddedilmesini hukuka uygun bulmamış ve yerel mahkeme kararını bozmuştur.

Olay

Kas ağrısı şikâyetiyle bir kamu sağlık kuruluşuna başvuran hastaya kalçadan enjeksiyon uygulandı.

Enjeksiyon sonrasında hastada kalıcı sinir hasarı ve bacakta güç kaybı meydana geldi.

Bunun üzerine hasta, uğradığı maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle idare aleyhine dava açtı.

Yargılama sırasında alınan Adli Tıp Kurumu raporunda, enjeksiyonun yanlış bölgeye yapıldığına ilişkin herhangi bir tıbbi bulgu bulunmadığı, meydana gelen sinir hasarının enjeksiyon uygulamalarında görülebilen bir komplikasyon olduğu ve sağlık personeline kusur yüklenemeyeceği yönünde görüş bildirildi.

İlk Derece Mahkemesi Kararı

İlk derece mahkemesi, Adli Tıp Kurumu raporunu esas alarak sağlık hizmetinde hizmet kusuru bulunmadığı gerekçesiyle davayı reddetti.

Bunun üzerine karar temyiz edilerek Danıştay'ın önüne geldi.

Danıştay'ın Değerlendirmesi

Danıştay 15. Dairesi, kararında önemli bir hukuki ilkeye vurgu yaptı. Mahkemeye göre, enjeksiyon sonucunda meydana gelen sinir hasarının komplikasyon olarak kabul edilmesi tek başına davanın reddi için yeterli değildir.

Öncelikle hastanın;

• Müdahalenin amacı hakkında,
• Oluşabilecek riskler hakkında,
• Olası komplikasyonlar hakkında

yeterli şekilde bilgilendirilip bilgilendirilmediği araştırılmalıdır.

Danıştay ayrıca, İnsan Hakları ve Biyotıp Sözleşmesi, Hasta Hakları Yönetmeliği, 1219 sayılı Kanun ve Hekimlik Meslek Etiği Kuralları uyarınca, her tıbbi müdahaleden önce hastanın aydınlatılmış rızasının alınmasının hukuki bir zorunluluk olduğunu vurgulamıştır.

Dosyada, hastaya enjeksiyonun risklerinin anlatıldığına ve yazılı aydınlatılmış onamının alındığına ilişkin araştırma yapılmadan manevi tazminat talebinin reddedilmesini hukuka aykırı bularak kararı bozmuştur.